Donald Trump’ın siyasi kariyerini taşıyan slogan belliydi: “Amerika’yı yeniden büyük yap.” Bu slogan Amerikan seçmenine dönüktü.İç ekonomi, sınır güvenliği, küresel yüklerden kurtulma vaadi… Ancak bugün Ortadoğu’daki tabloya bakınca şu soru kaçınılmaz hale geliyor:
– Bu savaş gerçekten Amerika’yı mı büyütüyor, yoksa Amerika’yı yeniden Ortadoğu’nun merkezine mi bağlıyor?
– Washington’da alaycı bir espri dolaşıyor: “Bibi yine şehirde… Peki ne zaman şehirde değil ki?”
– İsrail Başbakanı’nın son ve yedinci ABD ziyareti sonrası bu operasyonun gerçekleşmiş olması zamanlamayı daha da dikkat çekici kılıyor.
– Bu savaş bir gecede çıkmadı. Aylar süren hazırlık, yoğun diplomasi ve olağanüstü istihbarat çalışmasının ürünü.
– Bu ölçekte bir operasyon haftalar içinde planlanmaz. Uydu takibi, hedef analizleri, lider izleme, siber hazırlık… Bu, uzun süreli ve sistemli bir stratejik planlamadır.
Soru artık net: Bu karar Washington’ın kendi önceliği miydi, yoksa Tel Aviv’in güvenlik ajandası Washington’a mı taşındı? Savaşları bitirmekle(!) övünen bir lider, neden ve hangi akılla ya da belki de tehditle, o bölgede ailesinin ve kendisinin büyük çıkarları olduğu iddiası konuşulurken o bölgeye yayılma riski olan bir savaşı başlatır? Tablo şu;
– Oysa ABD’nin küresel öncelikleri var: Çin, Rusya, Pasifik dengesi.
– Tam da bu nedenlerle eleştirel çevrelerde şu soru dillendiriliyor: Bu gerçekten Amerika’yı büyütüyor mu, yoksa İsrail’in güvenlik önceliğini önceleyen bir çizgi mi izleniyor?
Bu bir stratejik öncelik tartışması.
TRUMP’IN MÜZAKERE TARZI: ‘YA DEDİĞİMİ YAP YA BEDELİNİ ÖDE’
Trump’ın dış politika yaklaşımı uzun süredir tartışılıyor. Yorumculara göre yeni müzakere biçimi özetle şöyle:
– Bu klasik diplomasi değil; baskı merkezli güç politikası.
– Bazı Amerikan yorumcular bu tarzı “mahalle kabadayılığına benzeyen bir dış politika anlayışı” olarak tanımlıyor.
– Ancak şu gerçek göz ardı edilemez: Bu kriz, diplomasiden çok güç kullanımının tercih edildiğini gösteriyor.
– Bölgesel caydırıcılığı yeniden tesis etme. (Herhangi bir ülkeye füze kapasiteni yok et demek, reel politiğe ne kadar uygundur?)
– Etrafında tamamen kendine göre güvenli alan tesis etmek.
– Ancak İsrail yayılmacılığının ve savaşı başka ülkelere de taşımasının hem maliyeti hem de büyük riski var.
– İran misilleme kapasitesine sahip. Öyle ya da böyle karşılık için vurduğu her yerde olası yeni bir karşılık görmesi durumunda savaşın yayılma riski artacak.
– İran liderine yönelik saldırı bir şoktu. Ancak devlet yapısı dağılmış değil.
– İran’ın gücü yalnızca füze teknolojisinde değil. Yoğun saldırı kapasitesi, bölgesel silahlı ağlar, enerji geçiş hatları üzerindeki baskı potansiyeli de var.
– İran doğrudan üstünlük kuramayabilir; ama maliyet üretir.
ÜÇ OLASI YOL
Trump gün içinde farklı açıklamalar yapabilen bir lider. ABD-İran yeniden masaya oturacak mı göreceğiz ancak olası üç senaryoya bakmak gerekiyor:
Hizbullah başta olmak üzere İran’ın vekil güçleri devreye girer.
News
